Wanneer is een VSO vernietigbaar? Let op deze 4 gronden

Een vernietigbare VSO is een vaststellingsovereenkomst die juridisch ongedaan gemaakt kan worden. Ook wel: je VSO kan 'vernietigd worden'.

Dit betekent juridisch gezien dat de overeenkomst wordt behandeld alsof deze nooit heeft bestaan. Je arbeidscontract blijft dan gewoon doorlopen en alle afspraken uit de VSO vervallen.

Het is belangrijk om te benoemen dat de wet strenge eisen stelt aan vernietiging van een overeenkomst. Jouw VSO kun je dus niet zomaar even vernietigen. Je moet bijvoorbeeld kunnen aantonen dat er sprake was van bijvoorbeeld dwaling. We behandelen de 4 vernietigingsgronden.

Dwaling is volgens onze statistieken één van de meest voorkomende grond voor vernietiging.

Er is sprake van dwaling wanneer je de VSO hebt getekend op basis van verkeerde informatie of belangrijke informatie niet hebt gekregen.

Wanneer is er sprake van dwaling?

• Je werkgever heeft je onjuiste informatie gegeven
• Belangrijke informatie is achtergehouden
• Je had bij de juiste informatie nooit getekend

Een concreet voorbeeld uit de rechtspraak (RB Den Bosch, zaak: ECLI:NL:GHSHE:2022:1186). 

In deze zaak kreeg een zieke werknemer niet te horen dat ze ontslagbescherming had. De rechter oordeelde dat de werkgever haar hierover had moeten informeren. De VSO werd vernietigd wegens dwaling.

Let op: Niet elke vergissing leidt tot vernietiging. De dwaling moet gaan over essentiële punten die je beslissing hebben beïnvloed. Niet over details.

Bedrog gaat nog een stap verder dan dwaling. Hierbij misleidt je werkgever je opzettelijk om je zover te krijgen de VSO te tekenen.

Voorbeelden van bedrog waarbij er sprake is van opzettelijke misleiding:

• Werkgever liegt over een reorganisatie die niet bestaat
• Werkgever liegt over hoe het economisch gezien gaat en beroept zich op ontslag door bedrijfseconomische redenen

Een VSO die je onder bedreiging hebt getekend is vernietigbaar. Dit hoeft niet fysiek geweld te zijn. Ook psychische druk telt.

Voorbeelden van bedreiging:

• "Teken nu of ik er gaan hele vervelende dingen gebeuren"
• "Als je niet tekent, dan zorg ik dat jouw volgende werkgever te weten komt wat voor werknemer jij bent"

Een praktijkvoorbeeld: een werknemer werd na een ontslag op staande voet direct een VSO voorgelegd. De rechter vond dit een vorm van ongeoorloofde druk, omdat ontslag op staande voet een goede reden voor ontslag moet hebben. De rechter ziet dit als een verkapte bedreiging.

Bij misbruik van omstandigheden maakt je werkgever gebruik van jouw kwetsbare positie.

Situaties waarin dit kan spelen:

• Je bent psychisch of fysiek ziek
• Je hebt acute geldproblemen
• Je begrijpt de Nederlandse taal onvoldoende
• Er is sprake van een afhankelijkheidsrelatie

Sinds de Wet werk en zekerheid heeft elke werknemer recht op een bedenktermijn van 14 dagen. Dit betekent:

• Je kunt binnen 14 dagen na ondertekening de VSO herroepen
• Dit moet schriftelijk gebeuren
• Je hoeft geen reden op te geven
• De werkgever kan dit recht niet uitsluiten

Belangrijk: Deze termijn geldt alleen als de werkgever het initiatief nam voor de VSO. Nam jij zelf het initiatief? Dan heb je geen bedenktermijn.

Vaststellingsovereenkomsten bevatten soms een clausule waar in staat dat beide partijen niets meer van elkaar te vorderen hebben na ondertekening, ook wel: finale kwijting. Of er staan zelfs clausules in dat beide partijen afzien van het recht op vernietiging. 

Maar let op: deze clausules hebben grenzen en zijn bij bovenstaande redenen juridisch gezien niet geldig.

De rechtspraak is hier namelijk héél duidelijk over: als de VSO zelf onder invloed van een wilsgebrek tot stand kwam, geldt dit ook voor de uitsluitingsclausule.

Een werkneemster was ziek gemeld en kreeg van haar werkgever (Stamicarbon) een ultimatum:

Ofwel een behandeltraject volgen bij een psycholoog, ofwel vertrekken via een vaststellingsovereenkomst. De werkneemster koos voor de VSO en tekende deze in augustus 2021.

Het Gerechtshof Den Bosch oordeelde later dat de werkgever de werkneemster "niet geïnformeerd heeft over haar positie als zieke werknemer (opzegverbod, werk zoeken als arbeidsongeschikte en waarschijnlijk weigering van een uitkering)".

De werkgever had vanuit goed werkgeverschap meer informatie moeten geven over de (financiële) consequenties van haar ontslag. Reden van vernietiging van de VSO was dwaling.

Zaak: ECLI:NL:GHSHE:2022:1186

Een werkgever informeerde de werknemer onjuist over de ingangsdatum van de WW-uitkering. De werknemer ging akkoord met beëindiging per 21 maart 2022 in de veronderstelling dat de WW-uitkering direct zou ingaan, maar dit klopte niet.

De rechter oordeelde dat er sprake was van dwaling omdat "werkgever werknemer onjuist heeft geïnformeerd over de ingangsdatum van de WW-uitkering". Als gevolg van deze onjuiste inlichtingen kon de overeenkomst worden vernietigd. Reden van vernietiging van de VSO was dwaling.

Zaak: ECLI:NL:RBROT:2022:8254

Denk je dat jouw VSO vernietigbaar is? Volg dan deze stappen:

• Binnen de bedenktermijn? Herroep direct schriftelijk
• Bedenktermijn voorbij? Zoek zo snel mogelijk juridische hulp
• Verzamel alle documenten en communicatie

• Bewaar e-mails, WhatsApp-berichten, brieven
• Noteer wat er tijdens gesprekken is gezegd
• Vraag getuigen om een verklaring

• Dit moet schriftelijk gebeuren
• Vermeld de grond voor vernietiging
• Stuur aangetekend met ontvangstbevestiging

Als je VSO tot stand kwam door dwaling, bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden, heb je recht op vernietiging. De wet beschermt werknemers tegen oneerlijke praktijken, ook al heb je al getekend. Ook als er vage clausules in staan over uitsluiting van vernietiging, dan nog kun je je VSO laten vernietigen.

Het belangrijkste is dat je snel handelt. Binnen de 14-dagen bedenktermijn kun je zonder opgaaf van redenen herroepen. Daarna wordt het juridisch complexer, maar zeker niet onmogelijk.