Ontslagbescherming: wanneer ben je beschermd tegen ontslag? 

Ontslagbescherming betekent dat je werkgever je in bepaalde situaties niet mag ontslaan, ook al je werkgever dat wel willen. Het is een belangrijk onderdeel van het Nederlandse ontslagrecht. Op deze manier kan je werkgever je niet 'zomaar ontslaan'. 

De voorwaarden om je toch te ontslaan zijn:

• Je werkgever moet een geldige reden hebben 

• Je werkgever moet de juiste procedures volgen 

• Je werkgever moet zich aan alle wettelijke regels houden

Ontslagbescherming geldt automatisch wanneer je in Nederland een arbeidscontract hebt met je werkgever. Je hoeft hier dus niets voor te regelen of aan te vragen. 

Let op: Ontslagbescherming betekent niet dat je nooit ontslagen kunt worden. Je werkgever kan je bijvoorbeeld bij diefstal nog steeds op staande voet ontslaan. 

In Nederland kennen we vijf hoofdcategorieën waarin werknemers extra bescherming genieten tegen ontslag. De situaties waarin jij extra beschermd bent tegen ontslag zijn: 

• Ontslag tijdens ziekte (eerste 104 weken van ziekte)

• Ontslag tijdens zwangerschap

• Wanneer je lid bent van een vakbond of de OR

• Als er sprake is van discriminatie op de werkvloer

• Bij collectief ontslag

Ik bespreek ze 1 voor 1 met je.

Als je ziek bent, mag je werkgever je niet ontslaan tijdens de eerste 104 weken (2 jaar) van je ziekte. Dit is misschien wel de bekendste vorm van ontslagbescherming in Nederland. Let op: deze ontslagbescherming geldt bij alle vormen van ziek zijn.

Het maakt voor de ontslagbescherming dus niet uit of je: 

• Volledig ziek bent 

• Gedeeltelijk arbeidsgeschikt bent 

• Een chronische ziekte hebt 

• Psychische klachten hebt 

Er zijn situaties waarin je werkgever je wél mag ontslaan tijdens ziekte: 

• Als je zonder geldige reden niet meewerkt aan je re-integratie 

• Bij ontslag op staande voet (bijvoorbeeld door diefstal of ernstig wangedrag op de werkvloer) 

• Als het bedrijf failliet gaat 

• Na toestemming van UWV bij langdurige arbeidsongeschiktheid 

"Ik was al 1,5 jaar ziek toen mijn werkgever een vaststellingsovereenkomst voorstelde. Gelukkig heb ik toen juridische hulp gezocht. De jurist legde uit dat ik beschermd was en heeft onderhandeld over een veel betere regeling. Uiteindelijk kreeg ik een hogere vergoeding én mocht ik langer in dienst blijven," vertelt een cliënt die we recent hebben geholpen. 

Reden voor de hogere ontslagvergoeding is dat werkgevers door de ontslagbescherming medewerkers anders nog langere tijd in dienst moeten houden. Ook moeten ze een formele ontslagprocedure aangaan bij het UWV. 

Ben je zwanger? Dan heb je één van de sterkste vormen van ontslagbescherming. Je werkgever mag je niet ontslaan vanaf de eerste dag dat je weet dat je zwanger bent tot aan 6 weken na je bevalling. 

• De bescherming geldt zodra je zwanger bent (ook als je het nog niet hebt verteld tegen je werkgever) 

• Je bent beschermd tijdens je hele zwangerschaps- en bevallingsverlof

• De bescherming duurt tot 6 weken na je bevalling 

• De ontslagbescherming geldt ook bij een miskraam na 16 weken zwangerschap 

Je hoeft je zwangerschap niet direct te melden, maar het is wel verstandig om dit tijdig te doen. Zo voorkom je misverstanden. Als je werkgever je toch ontslaat terwijl je zwanger bent, is het ontslag automatisch niet rechtsgeldig. Kortom, je formele ontslag kan niet doorgezet worden.

Voor meer informatie over je rechten tijdens zwangerschap, bekijk onze uitgebreide gids over zwangerschap en werk.

Bij zogenaamde bijzondere functies binnen het bedrijf krijg je ook extra ontslagbescherming. Reden hiervoor is dat je deze functies belangeloos moet kunnen uitvoeren en in veel gevallen ook tegen het management moet opkomen voor de belangen van je collega's.

De ontslagbescherming geldt voor leden van de ondernemingsraad (OR), leden van een vakbond, vertrouwenspersonen, preventiemedewerkers en functionarissen gegevensbescherming.

Als OR-lid ben je zeer sterk beschermd. Je werkgever kan je alleen ontslaan:

• Om dringende redenen zoals ernstig wangedrag
• Bij beëindiging van het bedrijf
• Met jouw instemming, bijvoorbeeld door een vaststellingsovereenkomst

Deze bescherming geldt tijdens je lidmaatschap van de OR én tot 2 jaar nadat je bent afgetreden.

Ook deze functies genieten ontslagbescherming:

• Vakbondsleden (geen ontslag vanwege lidmaatschap)
• Preventiemedewerker (bescherming bij uitvoeren taken)
• Vertrouwenspersoon (kan niet zomaar ontslagen worden)
• Functionaris gegevensbescherming (onafhankelijke positie)

Discriminatie is altijd verboden, en ontslag op basis van discriminatie is volgens de Nederlandse wet ook automatisch ongeldig. Dit geldt voor discriminatie op basis van:

• Geslacht
• Ras of afkomst
• Godsdienst of levensovertuiging
• Seksuele geaardheid
• Leeftijd
• Handicap of chronische ziekte
• Nationaliteit
• Politieke overtuiging

Discriminatie is niet altijd makkelijk te herkennen. Je kunt discriminatie echter wel spotten door:

• Te kijken of je anders wordt behandeld op de werkvloer dan je collega's
• Er voortdurend opmerkingen worden gemaakt over je (culturele) achtergrond
• Je krijgt plotseling slechte beoordelingen na het bekend maken van bijvoorbeeld je zwangerschap
• Er wordt een "bedrijfscultuur" genoemd die niet bij je zou passen

Als je vermoedt dat discriminatie een rol speelt, verzamel dan bewijs en zoek juridische hulp. Meer informatie vind je in ons artikel over discriminatie op het werk.

Bij een reorganisatie waarbij meerdere mensen tegelijk worden ontslagen, gelden speciale regels. Dit noemen we ook wel collectief ontslag. Je hebt dan recht op:

• Melding bij vakbonden: Je werkgever moet de vakbonden informeren
• Overleg: Er moet overleg plaatsvinden over de gevolgen
• Sociaal plan: Vaak wordt een sociaal plan opgesteld met extra regelingen
• Afspiegelingsbeginsel: Ontslag moet eerlijk verdeeld worden over leeftijdsgroepen

Er is sprake van collectief ontslag als binnen 3 maanden:

• 20 of meer werknemers worden ontslagen
• Dit in één arbeidsmarktregio gebeurt
• Het om ontslag door bedrijfseconomische redenen gaat

Voor meer informatie over je rechten bij reorganisatie, lees ons artikel over ontslag bij reorganisatie.

Wordt je toch ontslagen terwijl je ontslagbescherming hebt? Dan heb je verschillende mogelijkheden:

• Protesteer schriftelijk tegen het ontslag
• Geef aan dat je ontslagbescherming hebt
• Vraag om intrekking van het ontslag
• Zoek direct juridische hulp

Als je werkgever het ontslag niet intrekt, kun je:

• Naar de rechter stappen
• Een vergoeding eisen
• Je baan terugeisen
• Loon vorderen over de periode dat je onterecht thuis zat

Bij onterecht ontslag tijdens ontslagbescherming kun je recht hebben op:

• Loon: Over de hele periode dat je onterecht ontslagen was
• Billijke vergoeding: Extra vergoeding bovenop je transitievergoeding
• Wettelijke vergoeding: Vast bedrag bij discriminatie
• Smartengeld: Bij ernstige schending van je rechten

Ontslagbescherming is een fundamenteel recht dat je als werknemer in Nederland hebt. Het zorgt ervoor dat je werkgever je niet zomaar op straat kan zetten als je ziek bent, zwanger bent of een belangrijke functie vervult binnen het bedrijf. Ook beschermt het je tegen discriminatie en willekeur.

Ken je je rechten en weet wanneer je beschermd bent. Dit geeft je een sterkere positie als er problemen ontstaan op je werk. Twijfel je of je ontslagbescherming hebt in jouw situatie? Of heeft je werkgever je ontslagen terwijl je beschermd was?

Neem dan contact op met onze ervaren ontslagrechtjuristen. Wij beoordelen gratis je situatie en helpen je bij het beschermen van je rechten. Want niemand hoort onterecht zijn baan te verliezen.

Neem contact op en ontdek binnen 24 uur waar je recht op hebt.